وروستي:

موږ او تکلف

قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْـمُتَكَلِّفِينَ

زموږ په ټولنه کې ځیني قراني اخلاق عملي دي اوځینې داسې قراني اخلاق چې هغه یاخو کم تبلیغ شوې دي او یاشاید نه وي تبلیغ شوې، څرنګه چې هغه قراني اخلاق زموږ له تقلیدي ژوند دود سره برابر نه وي نو په هغو عمل په نشت شمار ده، نن زه یوه خطرناکه موضوع را اخلم او هغه زموږ په ټولنه کې په یوه قراني اونبوي خلق اوخوی عمل نه کول دي، خطرناک مې ځکه وویلې چې په دې ستونزه او بدعملي په ټولیزه توګه له عوامو علماء ډیر اخته دي، او په علماو نیوکه اسانه نده، خوماته دقران په رڼا کې داکار ناسم او غیر شرعي ښکاره شوی ده، نو په ناسم او غلط کار چوپ پاته کیدل شرعا جرم او لویه ګناه ده، موږ که دتبلیغ او دعوت په ډګر کې په عامو خلکو تیز ورتلی شو او دحق په روښانه کولوکې دچا له ملامتي نه ویریږو نو باید دحق لارویانو (علماو) ته یې لا په زغرده ووایو. قرانکریم رسول الله صلی الله علیه وسلم ته وایې ته مشرکینوته ووایه، زه د دین په تبلیغ اجر او مزدوري نه غواړم او نه زه له تکلف کوونکو نه یم. قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنَ الْـمُتَكَلِّفِينَ. (ص: ٦٨).
د دین په کار مزدوري اخیستل

قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ په دې ایت کې دووه خبرې شوې وې، یوه داچې د دین په کار مزدوري اخیستل ناروا ده، او بل له تکلف نه منعه راغلې ده. هیڅ داعي او د دین هرکار کوونکی نشې کولی د دین په کار پیسې واخلې، قرانکریم مسلمانانو ته په واضحه توګه امر کړی ده چې څوک د دین په کار مزدوري نه درنه غواړې او په سمه لاره روان وي دهغو پیروي وکړئ. إتبعوا من لايسئلكم اجرا وهم مهتدون (سورة يس) او څوک چې د دین په کار پیسې غواړې دهغو پیروي نده په کار. اوس د دین په مختلفو کارونو پیسې اخیستل روا بلل کیږې، او وایې چې متأخرینو علماو روا کړې دي!. دمتأخرینو اومتقدمینو ترمنځ معلومه پوله چا ټاکلې ده؟. نه پوهیږم د قرانکریم دې صریحو ایتونو ته به متأخرین علماء څه ځواب وایې؟!. باید ووایم چې ځینې شیان دشدید ضرورت پراساس علماو روا کړې دي نو دلته په دې موضوع کې یوڅه تفصیل شته چې باید په اړه یې کره او رباني علماو ته مراجعه وشي. اوطبعا زموږ دا لوړې خبرې ځینې استثنائات لري.

تکلف څه ته وایې

وَمَا أَنَا مِنَ الْـمُتَكَلِّفِينَ. معجم اللغة العربية المعاصر دتکلف په اړه لیکي: حمَله على نفسه وليس من عادته ، تصنّعًا وتظاهُرًا ” تكلَّف الكرمَ / الألمَ ، – ابتسامة مُتكلَّفة ، – { وَمَا أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ }. یعني یوکار دسړي عادت نه وي په تکلف اوتصنع سره یې په ځان حمل کوي لکه دبخیل او روغ انسان د سخا او درد تکلف کول، اویا یوچاته خندا نه ورځي په تکلف سره موسکا اوخندا کول، او دازموږ له بحث لاندي ایت هم له دې جملې نه ده. معجم مصطلحات فقهية او دلغت نورو کتابونو هم دتکلف دامعني کړې ده. په لوړ ایت کې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته الله جل جلاله دوه خبرې کړې دي یوداچې دوی ته ووایه زه د دین په کار باندي مزدوري اوچنده نه غواړم اوبل داچې زه له تکلف کوونکو څخه نه یم.

نبوي سیرت اوتکلف

اوس راځونبوي سیرت ته، عبدالله بن عباس رضي الله عنهما درسول الله صلی الله علیه وسلم په اړه وایې: هغه به په ځمکه کیناستی، په ځمکه به یې خوراک کاوه، خپل پسونه به یې تړل، او دمریی د اوربشو د ډوډۍ میلمستیاته به ورتلو. يجلس على الأرض، ويأكل على الأرض، ويعتقل الشاة، ويجيب دعوة المملوك على خبز الشعير.أخرجه البيهقي في الشُّعَب: (7843)، والطبراني في الكبير: (12494)، وقال في المجمع: إسناده جيد.
رسول الله صلی الله علیه وسلم له خپلو ملګرو، عامو خلکو، نارینه او ښځو، پیژاندو اوناپیژاندو سره بیخي دیوه عادي وګړي په توګه په ډیره زیاته عاجزي سره چلند کاوه، په دې اړه یو بل عجیب روایت را اخلم: رسول الله صلی الله علیه وسلم ته یو سړی راغی، له هغه سره یې خبرې وکړې، په دې وخت کې دهغه سړي اندامونه په ګړبیدا شوو، رسول الله صلی الله علیه وسلم هغه ته وویل: مه ویریږه ارام شه، زه پاچانه یم، زه دهغې ښځې زوی یم چې وچه غوښه به یې خوړله. عن أبي مسعود الأنصاري – رضي الله عنه – قال : أتى النبي – صلى الله عليه وسلم – رجلٌ فكلمه، فجعل تُرْعَد فرائصه، فقال له : هَوِّن عليك؛ فإني لست بملك، إنما أنا ابن امرأة تأكل القديد. أخرجه ابن ماجه: (3312) . دحدیثو شارحین په دې روایت کې لیکې چې دلته رسول الله دخورازیاتې عاجزي څرګندونه کړې ده، دی هغه سړي ته وایې زه دیوې عاجزې اوغریبې ښځې زوی یم، ځکه هغه غریبه وه چې وچه غوښه غریبان خوري، دایوه عاجزي اوبله داچې پلارنه مور یې یاده کړه. د پلار په یادونه کې اکثره زور، خپل اصلیت ښوول او ویاړ کول مطلب وي او دمور په یادونه کې داشیان نه وي مراد.
په یوه بل روایت کې هغه وایې: زه یوبنده یم د یوه بنده په څیر خوراک کوم او د یوه بنده په څیر کښینم. إنما أنا عبد، آكل كما يأكل العبد، وأجلس كما يجلس العبد. أخرجه أبو يعلى في مسنده: (4920).
په یوه بل روایت کې راغلې رسول الله صلی الله علیه وسلم وایې: په اور باندي هر بې تکلفه، نرم او اساني خوښوونکی سړی حرام دی. او هغه چې خلکو ته ورنږدې وي. حُرِّم على النار كل هيِّن ليِّن سهل، قريب من الناس. أخرجه أحمد: (3928)، والترمذي: (2488).

صحابه کرام او تکلف

رسول الله صلی الله علیه وسلم خپل ملګرې هم په دا ډول اخلاقو اوعاجزي روزلې وو، مشرانو او کشرانو صحابه کرامو یو ډول هیڅ تکلف نه خوښاوه، په یوه روایت کې راغلې: انس بن مالک رضی الله عنه وایې موږ له عمر سره وو، هغه وویل: موږ له تکلف نه منعه کړل شوې یو. عــن أنـس – رضـي الله عنه – قال: كنا عند عمر، فقال: «نُهِينَا عن التكلف. أخرجه البخاري: (7293). صحابه کرامو په دې یوه بیلګه بسنه کوو.

حامد افغان

څرګندونه مو لاندې وليکئ

ستاسو برېښناليک خوندي دی.


*